Nieuw beleid monumentenzorg en archeologie 2009-2019

De gemeente Alkmaar formuleert in de conceptnota Cultuurhistorie Alkmaar Beleidsvisie 2009-2019 ' Samenhang, geen gatenkaas…' haar beleid voor de komende 10 jaar. Centraal in deze beleidsvisie staat de samenhang tussen de vakgebieden archeologie, bouwhistorie en monumentenzorg.

Wethouder Monumentenzorg en Archeologie, Nico Alsemgeest: “Het is een grote verantwoordelijkheid onze kennis zó in te zetten dat Alkmaar zich ook in de toekomst kan ontwikkelen, mét behoud van haar unieke historische karakter. Zo spinnen wij voort aan de rode draad van verleden naar heden”.

De directe aanleiding voor het opstellen van nieuw beleid is een wetswijziging op het gebied van archeologie. Daarnaast zijn landelijke beleidstrends vertaalt naar een voor Alkmaar relevant beleid en is bouwhistorie voor het eerst opgenomen. De nota kondigt geen ingrijpende koerswijzigingen aan en is een logische voortzetting van de al bestaande werkwijze en ambities.

Bij het behoud van het cultureel erfgoed gaat het om het geheel van boven- en ondergrondse monumenten, straatbeelden, samenhangende bebouwing, stratenpatronen, pleinen, waterwegen, historische groenpartijen etc. We spreken per slot van rekening over een monumentale stad. Dat wil niet zeggen dat de ontwikkeling van die stad stilstaat. Dat is ook in het verleden nooit zo geweest. Het beleid heeft daarom, naast behoud, vooral ook tot doel om cultuurhistorie in te zetten als een van de ontwerpuitgangspunten bij bouwplannen en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Waar wordt voortgeborduurd op de historische ontwikkeling van de stad behoudt zij haar kwaliteit, terwijl ook aan de eisen van een moderne centrumstad kan worden voldaan.

De beleidsvisie voor cultuurhistorie is gebouwd op deze 3 hoofdfundamenten.

Erfgoed uitgangspunt voor vernieuwing
Het is onmiskenbaar: cultuurhistorisch erfgoed is bepalend bij de vorming van een stad en haar identiteit. Het behouden van objecten, ensembles en structuren door deze opnieuw te ontwikkelen draagt in belangrijke mate bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. Archeologisch en bouwhistorisch onderzoek verschaffen de onderbouwing voor wat wel en niet bewaard blijft bij grote ruimtelijke ontwikkelingen.
Vermarkten erfgoed gunstig voor economie
Erfgoed brengt een groot economisch belang mee. Het vermarkten van de cultuurhistorische kwaliteiten en het versterken van dit imago heeft een gunstig effect op het ondernemingsklimaat, recreatie en toerisme.
Verleden krijgt toekomst door educatie
Kennis van het verleden leidt tot een groter begrip van het heden. Deze kennis moet gebruikt worden, als inspiratiebron bij nieuwbouw maar ook om draagvlak te vergroten onder het eigen publiek. Maar ook dienen de benodigde ambachten en vaardigheden overgedragen te worden opdat ook de generaties na ons in staat zullen zijn in stand te houden wat wij met zoveel plezier behouden en overdragen.

Nieuwe wet voor archeologie
De noodzaak om te komen tot een nieuw archeologiebeleid is hoofdzakelijk gelegen in de invoering van de Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz) per 1 september 2007, welke is voortgekomen uit het Europese verdrag van Valletta (Malta) uit 1992. Het uitgangspunt van de Wamz is om archeologische waarden beter te beschermen en te verankeren in de ruimtelijke planvorming. In de nieuwe wet wordt ook het veroorzakerprincipe ingevoerd. Hierbij kunnen de kosten die gemaakt worden om het archeologisch erfgoed te beschermen verhaald worden op de initiatiefnemer van de ontwikkeling, de veroorzaker. Een belangrijke overweging in het opstellen van het nieuwe archeologiebeleid is uitvoering geven aan het landelijk beleid op een voor de initiatiefnemer zo min mogelijk belastende manier. Daar waar mogelijk zal de gemeente zijn eigen kennis en expertise inzetten om een goede samenwerking te kunnen bewerkstelligen die voor beide partijen voordelig zal zijn.

Bouwhistorisch onderzoek
Structureel bouwhistorisch onderzoek zorgt voor meer kennis en inzicht in de ontstaansgeschiedenis van Alkmaar en hoe men door de eeuwen heen heeft gebouwd. Dit sluit nauw aan bij het archeologisch, architectuur- en (fragmentarische) bouwhistorisch onderzoek dat de afgelopen jaren heeft plaats gevonden. Deze informatie kan ingezet worden om als inspiratiebron te dienen voor nieuwe ontwikkelingen in de stad. Het is daarom belangrijk deze kennis toegankelijk te maken voor alle betrokkenen. Voorgesteld wordt om de rol van bouwhistorie in het proces van restauratie, herbestemming en sloop in de historische gebieden verder te benadrukken en hiertoe de bestaande wet- en regelgeving aan te wenden.

Monumentenzorg
Als gevolg van ruim 35 jaren monumentenzorg verkeert de stad in goede staat. De vele juweeltjes, zoals de Grote Kerk, het Stadhuis, de Waag en de vele woonhuismonumenten, geven de stad een duidelijke eigen identiteit. Een gunstig effect is de bijdrage aan de aantrekkingskracht van de stad voor toeristen en winkelend publiek. Instandhouding van onze monumenten is dus geen zorg, maar een mooie kans om het succes van de afgelopen jaren uit te bouwen. Daarnaast zijn in de nota nieuwe uitdagingen geformuleerd op het gebied van monumentenzorg waarbij de blik van het vakgebied verbreed is van een zuivere objectgerichte naar een gebiedsgerichte benadering.

Participatie op nieuw beleid
Het beleidsvoorstel voor 2009-2019 is op 11 december jl. door de commissie stedelijke ontwikkeling vrijgegeven voor participatie in de treden, informeren en adviseren. De participatie zal in twee trajecten plaatsvinden. Op de aanstaande bijeenkomst worden direct betrokkenen geïnformeerd over het voorgestelde toekomstig beleid. Dit is voornamelijk bedoeld voor eigenaren van panden met ofwel een monumentale status ofwel een voorgenomen beeldbepalende status. Ook bewoners van gebieden die zijn aangemerkt als archeologisch of bouwhistorisch waardevol zijn van toepassing. In de trede informeren wordt alle inbreng ter kennisname meegenomen. Voor het tweede traject wordt gewerkt met een adviesgroep. Daarvoor worden vertegenwoordigers uitgenodigd van een groepering, bijv. een vereniging met historisch belang, monumenten eigenaren of een buurtvereniging. Alle ingebrachte adviezen worden meegenomen bij het opstellen van het definitieve beleid.

Meer informatie

Afdeling Monumentenzorg en Archeologie
Gonna de Reus
Tel: 14 072