Cookie Policy

Alkmaar.nl gebruikt cookies.
Cookies instellen en meer informatie

Paardenmarkt

Paardenmarkt

Begraafplaats Minderbroederklooster
Afgelopen maanden is onder het plein van de Paardenmarkt een grootscheeps archeologisch onderzoek gedaan naar de begraafplaats van het Minderbroederklooster. De kranten berichtten al diverse malen bijzondere vondsten die hier op een rij zijn gezet. Het onderzoek is gedaan door archeologiebedrijf Hollandia uit Zaandijk en werd bijgestaan door vele studenten van de Universiteit Leiden onder leiding van Menno Hoogland. De grafvolgorde van de aanleg van de begraafplaats is gereconstrueerd en de begrenzing van de drie zijden van het grafveld is gevonden. Naast een massagraf uit 1573 zijn er circa 180 reguliere graven aangetroffen die voor verder onderzoek naar de Universiteit Leiden zijn gebracht. Het Minderbroederklooster heeft hier van 1448 tot 1574 gestaan en de broeders hebben een opmerkelijke begraafgeschiedenis achter gelaten.
De eerste skeletten werden al dicht onder het oppervlak aangetroffen. Logischerwijs troffen de studenten een grote monnik, maar opvallend genoeg ook vrouwen en kinderen. Dit is een klein mysterie, omdat van de minderbroeders niet algemeen bekend is dat zij stedelingen op hun terrein begroeven. Een enkel geval is bekend uit documenten, maar landelijk was dit zeker niet gebruikelijk.

Massagraf Paardenmarkt


Spaanse kogels
Het klooster lag pal achter de stadsmuur aan de noordzijde, precies waar deze zwakker was. De Spanjaarden deden in 1573 dan ook juist híer grootschalige aanvallen en dat is op de begraafplaats terug te zien. Eén van de opgegraven skeletten had een musketkogel in het hoofd. Het zou één van de 'aardedragers' kunnen zijn, die op 14 september onder Spaans geweervuur een gat in de stadswal herstelden. Of de Vlaamse geuzensoldaat Jacob Paulet, die op 8 september 1573 in het hoofd werd getroffen door een Spaanse schildwacht, toen hij over de borstwering keek. De studenten stuitten enige dagen later op een massagraf van ca. 40-50 personen. Bij enkele skeletten zijn musketkogels aangetroffen en een van hen was getroffen door een schot hagel met minstens 25 kogels. Ook dit zijn onmiskenbaar slachtoffers van het beleg. Skeletten uit later tijd liggen hier niet, omdat het klooster kort na het beleg werd afgebroken. Het terrein dat ontstond werd de Munnikenwerf genoemd en werd in de 17e eeuw omgedoopt tot Paardenmarkt. 
Oude bestrating
Deze opgraving leverde naast vele skeletten, het grootste stuk historische bestrating ooit in Alkmaar gevonden. Diagonaal over het plein lag brede baan van grote kiezels, die sterk op een weg lijkt. Daarnaast lagen resten van een ‘monsterbaan’: een funderingsvloer van allerhande hergebruikte bakstenen, die gelijk met de kiezelweg is aangelegd. Op de monsterbaan konden paarden een stuk draven, zodat de koper kon zien of het dier bijv. kreupel was. De bakstenen zijn afgestreken met schelpmortel dat het makkelijk beloopbaar maakte voor grootvee.
Tot op heden was nauwelijks iets bekend over de bestrating van dit plein. Direct op- en tussen de voegen lag materiaal uit de 18e eeuw en later. Op 18e-eeuwse kaarten is van deze weg niets te zien. Op kaarten uit 1597 en 1603 loopt over het plein eenzelfde diagonale band in stippellijn. In 1647 en later heeft het plein echter bomen. Een juiste datering vraagt nader onderzoek.
Inheems Romeins en Middeleeuwen
Onder de begraafplaats werden sporen aangetroffen die globaal genomen uit het begin van de jaartelling stammen. Het waren greppels en waterputten die hebben behoord bij huizen uit die tijd. Vooralsnog lijkt in dit stukje Alkmaar de middeleeuwse bewoning te starten in de 12de eeuw.

Oudste Alkmaarder Oudste graf Paardenmarkt


Bij onderzoek in diepere lagen werd een volkomen unieke prehistorisch graf blootgelegd. De tot nu toe oudste Alkmaarder (of Alkmaarse) lag begraven onder een laag stuifzand. Deze zandlaag is al eerder aangetroffen en wordt gedateerd in de IJzertijd, de periode vanaf circa 700 voor Christus tot het begin van onze jaartelling. Van het lichaam is -met een vakterm- het silhouet zichtbaar gebleven in de toen gebruikelijke gehurkte houding. Het silhouet is beschermd met een laklaag en in zijn geheel uitgenomen voor bewaring.

Laatste wijziging: 02 februari 2011