Cookie Policy

Alkmaar.nl gebruikt cookies.
Cookies instellen en meer informatie

De Groeikaart

Home > Inwoners > Cultuur en Historie > De Groeikaart

De Groeikaart

Op de groeikaart worden 6 groeifases onderscheiden. In de 10de eeuw stond de eerste bebouwing op de kop van de strandwal Limmen-Heiloo-Alkmaar (het gebied rondom de Grote Kerk). Dit verhoogde stuk grond wordt de geest genoemd. De Westerweg en Kennemerstraatweg -  Ritsevoort - Koorstraat waren de wegen die langs de rand van de geest liepen. Op de rand stonden enkele boerderijen. Op de geestgrond werden gewassen verbouwd en het lager gelegen, nattere gebied werd gebruikt voor veeteelt. In de 11de en 12de eeuw stonden er ongeveer 25 boerderijen en een voorganger van de huidige Grote Kerk. Dit is echter alleen archeologisch vastgesteld; bovengronds is van deze fase nooit iets gevonden. Daarom is dit gebied op de kaart met een stippellijn aangegeven.

De eerste aaneengesloten stedelijke bebouwing ontstaat langs de dijk uit 1196/1203, die liep over het tracé Langestraat-Houttil. In 1254 krijgt de stad stadsrechten van de Graaf van Holland. Opvallend is dat er, tot nu toe, alleen aan de Houttil en de Langestraat (restanten van) grote 13de en vroeg 14de-eeuwse bakstenen huizen zijn aangetroffen. In de rest van de stad stonden alleen kleinere houten huizen. Waarschijnlijk woonden de rijke handelaren aan de Houttil met het havenfront voor de deur.

 

groeikaart monumentenzorg alkmaar

 

Begin 14de eeuw wordt het havenfront uitgebreid door het verlengen van de dijk in de richting van de Boterstraat.  In de loop van die eeuw worden de gebieden ten zuiden en noorden van de Langestraat opgehoogd. Bij archeologisch onderzoek wordt het kenmerkende ophogingspakket aangetroffen van de Koningsstraat tot ten zuiden van de Laat. Ook het havengebied wordt verder uitgebreid met de aanleg van de Voordam-Achterdam en de Mient. Steeds meer land wordt gewonnen op het moerassige Voormeer. De groei van de stad zal zich in de komende eeuwen dan ook voornamelijk in westelijke richting voltrekken.

Eind 15de eeuw komt de groei van de stad in een stroomversnelling. De Oudegracht wordt in 1536 gegraven als nieuwe vestinggracht. Echter in 1573 is deze manier van verdediging al weer achterhaald en  wordt er begonnen aan moderne vestingwerken. Deze zijn nog niet klaar als de Spaanse troepen in dat jaar de stad aanvallen. Desondanks wordt de aanval afgeslagen. Eind 16de eeuw is de stad omringd door de vesting, die samen met de aanleg van het Noord-Hollands Kanaal in 1824, in grote mate de huidige vorm van de historische binnenstad bepaalt. Tot aan de Vestingwet van 1874 kon de stad niet worden uitgebreid, maar werd verdicht door de aanleg van nieuwe straten en de demping van water.

Laatste wijziging: 24 juni 2010