Langestraat 016-018 (2000)

Waar bent u naar op zoek?

Cultuur en Historie > Opgravingenkaart > Langestraat 016-018 (2000)

Langestraat 016-018 (2000)

Opgravingenoverzicht   -    Achtergrond   -    Alkmaar in 1561   1597   1649   1777   1865 2000 Langestraat 016-018 (00 LAN)  BP3  R-BAK-015 N

Eind juni en begin juli 2000 werd er een onderzoek gedaan in en achter de panden Langestraat 16 en 18 bij de hoek met de Houttil. De aanleiding was een grote verbouwing van de beide afzonderlijke panden tot een winkelpand. Een groot deel van de achterliggende bebouwing werd daarbij gesloopt. In eerste instantie richtte het onderzoek zich op beerputonderzoek en een bouwhistorisch onderzoek van de monumentale (17de/18de-eeuwse) panden. In totaal werden er drie beerputten aangetroffen daterend van ongeveer 1375 t/m de 19de eeuw. Al deze putten behoorden waarschijnlijk toe aan een en hetzelfde huis, namelijk Langestraat 16.
Het gebied bleek in de tweede helft van de 13de eeuw te zijn opgehoogd. Het vroegste vondstmateriaal bestond voor een groot deel uit proto-steengoed en wat Maasvallei-keramiek.
De grootste verassing was de vondst van (kloostermop)-spaarboogfunderingen van 1.20 cm dik die een diepte bereikten van ruim drie meter onder het huidige maaiveld. Het betrof hier de fundatie van een zogenaamd stadskasteel dat was gelegen aan de Houttil. Het moet zijn gebouwd kort na het gereedkomen van de ophoging van het gebied. Het gebouw met zijn diepe fundering was gelegen in het gebied tussen Houttil en Achterstraat en had een breedte van acht meter inwendig. Richting de Houttil werden eveneens kloostermop-funderingen aangetroffen, minder diep gefundeerd, maar toch nog ruim een meter diep en met een bredere vertanding. We denken aan een stadskasteel met een op het middenterrein gelegen hoge toren met aan de Houttil een toch nog imposant voorhuis. Het gevonden stadskasteel bleek overigens niet op zichzelf te staan, want ook de buurpanden in het noorden en zuiden bleken stadskastelen te zijn. Mogelijk stonden er aan de Houttil zelfs meerdere van dit soort huizen.
Op het schilderij de Zeven Werken van Barmhartigheid : Het Spijzen van de Hongerigen(afkomstig van het Heilige Geestgasthuis aan de Houttil; Collectie Rijksmuseum Amsterdam) van de Meester van Alkmaar uit 1504, zien we dit soort stadskastelen afgebeeld. Het is dus goed mogelijk dat het schilderij ons een realistisch deel van Alkmaar laat zien uit die tijd!
Een 10 cm dikke roetlaag met houtresten en gebrandschilderd vensterglas, aangetroffen tegen de muur van het stadskasteel is een aanwijzing dat onze stadskastelen tussentijds te kampen hebben gehad met een vrij grote brand. Datering ergens in de 14de eeuw. Het is overigens niet de eerste keer dat er sporen van een grote brand werden aangetroffen, ook aan de overkant van de Houttil, naast de Waag werd bij een eerder onderzoek een verbrand huis aangetroffen dat omstreeks 1320/1350 moet zijn verbrand. Het lijkt steeds aannemelijker dat dit de sporen zijn van de grote stadsbrand van 1328 die uit historische gegevens bekend is. Als het schilderij een stukje Alkmaar van rond 1500 laat zien met daarop enkele stadskastelen, zullen in ieder geval niet alle stadskastelen zijn verbrand, maar sommige enkel zijn beschadigd. Een vluchtig bouwhistorisch onderzoek op de daken van het Houttil, leerde ons dat er een mogelijkheid bestaat dat er nog steeds restanten van deze grote gebouwen zijn terug te vin-den in de bestaande bebouwing.

2000 Langestraat 016-018 (00 LAN) Opgravingsfoto

Klik hier voor: opgravingsfoto's Langestraat 16-18    Klik hier voor: vondsten Langestraat 16-18

Laatste wijziging: 07 oktober 2011