Markenbinnen

Er is een fout opgetreden!

Markenbinnen

Markenbinnen is gelegen in de Starnmeerpolder, vlakbij het Alkmaardermeer en Zaanstad. Markenbinnen is een mix van oude en nieuwe bewoners. Het verenigingsleven bloeit, wat onder andere tot uiting komt in culturele en creatieve activiteiten, zoals lezingen, jeugdsoos en lessen in diverse sporten. In de oude dorpskern ligt het kerkje van Markenbinnen, dat in de wijde omtrek een grote naamsbekendheid geniet als cultureel centrum.

Ook Markenbinnen is ontstaan bij de 'Grote Ontginning'. De verkaveling van de Uitgeesterwouden en Markenbinnen heeft plaats gevonden vanuit het veenstroompje de Stierop. Ten noorden van Markenbinnen, aan de overkant van de Stierop zijn vondsten gedaan uit de Romeinse tijd, die op een grote ouderdom van deze stroom wijzen. De ontginning heeft ook hier waarschijnlijk in de tiende eeuw plaatsgevonden. (1)

'Of men schol of schelvis schortte'

In de middeleeuwen stond er in Marken een kapel, die bij de reformatie in handen van de protestanten kwam. Hij werd gebruikt tot in 1704, toen een nieuwe kerk met toren en uurwerk gesticht werd. De hervormde kerk werd bediend door de predikant van Knollendam. De katholieken werden bij Krommeniedijk ingedeeld en richtten een gewoon woonhuis met rieten dak in als kapel, eruitziend als een gewoon huis.

Het verhaal gaat dat de visboer de deur van de kapel opendeed, terwijl de mis werd opgedragen en met luide stem vroeg 'of men schol of schelvis schortte'. De kapel, waarvan pastoor Loos in 1925 vermeldde dat hij in de tuin van J. Tholen lag, werd in 1820, omdat hij bouwvallig was en het aantal katholieken sterk was afgenomen, afgebroken. In 1925 bedroeg het aantal leerlingen van de openbare school, die ten westen van de kerk stond, 35 leerlingen.(2)

Fabricage van zeildoek belangrijk

Ook in Markenbinnen in vroeger tijden het beeld van werkgelegenheid door veeteelt, visserij, deelname aan de zeevaart en door de hennepverwerkende nijverheid. In Markenbinnen was, net als in Krommenie, Krommeniedijk, Westzaan, Wormer, Jisp en Uitgeest de fabicage van zeildoek in de 17e en 18e eeuw een belangrijke bron van inkomsten (de rolrederij).

Hennep

In de buurtschappen Uitgeesterwoude (een niet meer bestand buurtschap in de polder Het Woud) en Markenbinnen ligt zelfs de oorsprong van de Uitgeester rolrederij, volgens een getuigeverklaring van Maerten Lourens en Symon Dircxs van 26 mei 1649. De rolreders kochten hun hennep op in het Oostzeegebied, of in de Lopiker-, Krimpener- en Alblasserwaard. De opgekochte hennepstengels werden per schuit in schoven naar de Zaanstreek of het Schermereiland gebracht om gebeukt (geplet) te worden (in de hennepkloppersmolen).

Hekelen

De volgende stap was het hekelen waardoor de vezelbundels zo fijn mogelijk verdeeld werden. De gehekelde hennep werd daarna en de centrale werkplaats van de rolreder, het zied- of spinhuis, tot garens gesponnen en op klossen gespoeld. Het spinwerk vond ook vaak bij de arbeiders thuis plaats.

Na het spinnen werden de garens in het ziedhuis gekookt in een loogoplossing waardoor ontkleuring van de vezels plaats vond. In de buitenlucht werden de bundels garen, opgehangen aan garenstokken, daarna gedroogd en gebleekt.

Weven

Het volgende stadium was het weven op een weefgetouw, wat plaats vond in een achterhuis of een schuurtje. Dit was zware arbeid, door mannen gedaan. Het weefgetouw werd met handen en voeten tegelijk bediend. De pedalen werden met de voeten bediend, waardoor de kammen op en neer gingen. De rechterhand zorgde voor het inschieten van de spoel, die met de linkerhand werd opgevangen. Met de vrije hand werd de lade aangetrokken waarmee de dwarse draad op zijn plaats werd geslagen. Uiteindelijk ontstond er een eindprodct van ongeveer 34 meter (50 el). (3)

Noten 'Markenbinnen'

1. De Cock (1965), 178, 180 en Westerheem (1958), 92 t/m 97, 102 t/m 107; (1959), 2 t/m 6
2. Van der Loos (1925), 44
3. Groen (2003), 240 e.v.

Deze bijdrage is tot stand gekomen met medewerking van de Oudheidkundige Vereniging 'het Schermereiland'.

Laatste wijziging: 26 februari 2015