Oudegracht 026

Waar bent u naar op zoek?

Oudegracht 026

Opgravingenoverzicht   -    Achtergrond   -    Alkmaar in 1561   1597   1649   1777   1865 2002 Oudegracht 026 (02ODG) M-BOR-001 AC

Sloop van opstallen en de aanleg van een bouwput voor appartementencomplex Hof Fortuijn van Witte was de aanleiding tot een opgraving in november 2002. Dit onderzoek sloot aan op de opgravingen die in 1999 werden uitgevoerd op de belendende percelen ten westen (na de stadsbrand van doe-het-zelf-centrum De Houtmarkt in 1997). Waar in 1999 het onderzoek bij de Oudegracht beperkt moest blijven vanwege bodemvervuiling, waren er thans betere mogelijkheden.
Op de kaart van Jacob van Deventer uit circa 1560 is te zien, dat destijds parallel aan de Oudegracht een oost-west lopend binnengrachtje lag dat aansloot op een noord-zuid gerichte gracht ter plaatse van de Bloemstraat. In 1999 bleek het noord-zuid gerichte gedeelte langs de Bloemstraat waarschijnlijk van 14de-eeuwse ouderdom te zijn. Het oost-west lopende deel kon pas in de opgraving in 2002 goed worden onderzocht. Getuige de aangetroffen vondsten bij de beschoeiïng zal deze oost-west gracht van iets later datum zijn. Het vondstmateriaal sluit goed aan op de uit archiefbronnen bekende aanlegdatum van de Oudegracht als vestinggracht, in 1536. Op de kaart van Jacob van Deventer is zichtbaar dat langs dit deel van de Oudegracht geen stadsmuur stond. Waarschijnlijk was er in 1536 een aarden wal aangelegd in plaats van een muur. Deze veroorzaakte mogelijk afwateringsproblemen in het laaggelegen binnengebied, waartoe de oost-west lopende binnengracht achterlangs de wal zal zijn gegraven.
Door de aanleg van nieuwe singels en wallen bij de Nieuwlandersingel in 1573 kwam de Oudegracht als verdediging te vervallen. Nadat Alkmaar in dat jaar de Spanjaarden bij het Beleg had weerstaan, volgde een zeer voorspoedige periode met een explosieve groei van het inwonertal. De Oudegracht werd dan ook in rap tempo omgevormd tot woongracht, terwijl er nieuwe stegen kwamen als verbinding tussen de Laat en Oudegracht, onder meer de Bloemstraat. Langs de gracht verrezen onder meer statige grote huizen, terwijl de stegen vooral bebouwd werden met vrij armoedige kamer-woningen.
Bij Oudegracht 26 bevond zich in de 17de en 18de eeuw de brouwerij Het Wapen van Haarlem, ook wel (naar de vorm van dit wapen) Het Zwaard genoemd. Van deze brouwerij is een 18de-eeuwse prent bewaard waarop te zien is dat het complex aan de grachtzijde bestond uit drie panden, namelijk een woonhuis geflankeerd door twee pakhuizen aan weerszijden. In de opgraving werden van het oostelijke pakhuis funderingen gevonden. Van het woonhuis werden slechts schamele resten gevonden, namelijk slechts een enkele kelder. Van het westelijke pakhuis was niets meer over als gevolg van bouwactiviteiten in de jaren 1960. Achter het huis werd een viertal beerputten ontdekt. De grote sortering serviesgoed uit één van de putten illustreert de welstand van de bewoners in de 17de en 18de eeuw. Hieruit kwam onder meer kostbaar 17de-eeuws façon-de-Venise glaswerk, een fraaie Jonaspijp en een compleet messing ruiterspoor met rad.

2002 Oudegracht 026 (02ODG) Opgraving_overzicht

Klik hier voor: opgravingsfoto's Oudegracht 26     Klik hier voor: vondsten Oudegracht 26

Laatste wijziging: 07 oktober 2011