Cookie Policy

Alkmaar.nl gebruikt cookies.
Cookies instellen en meer informatie

Water en land

Home > Inwoners > Cultuur en Historie > Water en land

Water en land

Het landschap is ontstaan door de onstuimige wisselwerking tussen water en land. Na de laatste ijstijd zette de zee een aantal strandwallen af evenwijdig aan de huidige kustlijn.

Moerassen en veengroei

Omstreeks 2300 tot 1900 voor Christus werd de strandwal gevormd waarop Alkmaar, Heiloo en Limmen liggen. Door de verstuiving van het zand ontstonden de Oude Duinen. De natuurlijke afwatering van het gebied raakte hierdoor verstoord waardoor er landinwaarts moerassen met veengroei ontstonden. Door een aantal flinke zeegaten en sterk vertakte getijdenkreken waren de getijden tot ver in het achterland merkbaar.

Dijken en duinen

In de Middeleeuwen zette de veranderingen van het landschap zich door, niet alleen door de kracht van de natuur maar deels ook door ingrepen van de mens. Een nieuwe rij hoge duinen, ook wel Jonge Duinen genoemd, ontstond en door erosie op andere plekken ontstonden nieuwe grote zeegaten.
Waarschijnlijk transformeerde een serie van overstromingsrampen het gebied rond Alkmaar in een merengebied. De zee had vrij spel in de moerassige achtergebieden en sloeg het slappe veen weg om vervolgens een laag zeeklei achter te laten. Maar veengebieden verdwenen ook door ontginning. Het ontwateren voor landbouw deed de ondergrond inklinken en zo ontstonden mede onder invloed van de wind grote meren, zoals de Schermer. Vanaf de 11de eeuw ging de mens zich met dijken tegen de zee verdedigen en ontstond het kenmerkende cultuurlandschap.

Meren, droogmakerijen en polders

Tot aan de 16e eeuw was Alkmaar omringd door meren; de nederzetting werd omgeven door het Egmondermeer en het Bergermeer aan de westzijde, het Achtermeer, Kooimeer en Boekelermeer aan de zuidzijde, Zwijnsmeer, Vronermeer, Mare, Daalmeer en Kleimeer in het noorden en het Voormeer, de Schermer en de Heerhugowaard in het oosten. In 1527 werd begonnen met het droogmaken van het Achtermeer. In 1533 was het project voltooid en het kleine meer drooggelegd. Mogelijk is dit de oudste droogmakerij in Holland. Het Berger- en Egmondermeer werden drooggelegd op gezamenlijk initiatief van de heren van Egmond en Bergen in 1564 en 1565. Het gewonnen land was meestal bedoeld voor landbouw of veeteelt.

Laatste wijziging: 30 december 2015